KÜRESEL BORÇ DİNAMİKLERİ VE REZERV DENGESİ

DÜNYA EKONOMİSİNİN BORÇ HARİTASI

(THINK-ANK DÜŞÜNCE KURULUŞU İÇİN ÖZEL ÜRETİLMİŞTİR)  

Dünya genelindeki tüm devletlerin toplam kamu borcu yaklaşık 105 ila 107 trilyon dolar seviyesinde olup, küresel gayrisafi yurtiçi hâsılanın (GSYH) yaklaşık %93'üne karşılık gelmektedir.

 

Devletlerin yanı sıra şirketler, bankacılık sektörü ve hane halklarının borçları da eklendiğinde, küresel toplam borç stoku 348 ila 353 trilyon dolar ile tarihi zirvesindedir.

 

Bu büyüklük, tüm dünya ekonomisinin yıllık toplam üretiminin 3 katından fazlasını (%305 – %308) temsil etmektedir.

 

Sektörel Dağılım

 

Kamu (Devlet) Borcu:

Yaklaşık 105 trilyon dolar. Bütçe açıkları, artan faiz giderleri, altyapı ve savunma harcamaları nedeniyle toplam borç havuzunda en hızlı genişleyen kalemi oluşturmaktadır.

 

Finans Dışı Şirketler:

Yaklaşık 98 – 100 trilyon dolar. Özellikle teknoloji, yapay zekâ altyapısı ve yeşil enerji dönüşümü yatırımlarıyla büyümesini sürdürmektedir.

 

Finansal Sektör:

Bankalar ve finansal kuruluşların borç stoku 75 – 80 trilyon dolar bandındadır.

 

Hane halkı Borçları:

Konut kredileri, bireysel krediler ve kredi kartlarıyla birlikte 60 – 65 trilyon dolar düzeyindedir.

 

Coğrafi Dağılım ve Yoğunlaşma

 

Gelişmiş Ekonomiler:

Küresel toplam borcun yaklaşık 230 trilyon dolarlık kısmını taşımaktadır. Kamu borcunun en büyük ağırlığı ABD, Japonya, Fransa, İtalya, Almanya ve Birleşik Krallık üzerindedir.

 

Gelişmekte Olan Ülkeler Toplam borç stoku:

115 trilyon doları aşmıştır. Bu gruptaki borç artışının temel sürükleyicisi Çin olmakla birlikte, Hindistan, Brezilya ve Meksika da belirgin bir paya sahiptir.

 

Kritik Yoğunlaşma

 

Yalnızca ABD ve Çin, dünya üzerindeki toplam kamu borcunun yaklaşık yarısını tek başına üstlenmektedir.

 

Küresel faiz oranlarının yüksek seyrettiği mevcut finansal ortamda, borçların anapara ve faiz geri ödemeleri devlet bütçeleri ve uluslararası likidite üzerinde belirleyici bir baskı unsuru olmaya devam etmektedir.

 

Küresel kamu borcu, devletlerin bütçe açıklarını finanse etmek için tahvil ve bono ihraç etmesiyle oluşan, uluslararası finans sisteminin temel dinamiklerinden biridir.

 

Bir ülkenin nominal borç büyüklüğü tek başına finansal bir kriz göstergesi sayılmaz…

 

Asıl belirleyici kriter borcun Gayrisafi Yurtiçi Hasıla’ya (GSYH) oranı, faiz yükü ve borçlanılan para biriminin küresel rezerv para niteliği taşıyıp taşımadığıdır.

 

ABD ve Japonya gibi rezerv para ihraç eden ülkeler devasa borç stoklarını yönetebilirken, gelişmekte olan ekonomiler kur ve faiz şoklarına karşı daha kırılgan kalmaktadır.

 

Güncel olarak yaklaşık 35-40 trilyon dolar bandındaki ABD federal borcu, tek başına dünya genelindeki dar para arzının (M1) yaklaşık yüzde 80'ine, küresel geniş para arzının (M2) ise yaklaşık yüzde 28'ine karşılık gelmektedir.

 

En Yüksek Kamu Borcuna Sahip 25 Ülke

 

1.     Amerika Birleşik Devletleri: Yaklaşık 35,0 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %123)

 

2.     Çin: Yaklaşık 15,5 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %84)

 

3.     Japonya: Yaklaşık 10,2 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %255)

 

4.     Birleşik Krallık: Yaklaşık 3,5 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %101)

 

5.     Fransa: Yaklaşık 3,4 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %111)

 

6.     İtalya: Yaklaşık 3,1 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %138)

 

7.     Hindistan: Yaklaşık 3,0 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %83)

 

8.     Almanya: Yaklaşık 2,9 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %64)

 

9.     Kanada: Yaklaşık 2,3 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %105)

 

10.   Brezilya: Yaklaşık 1,9 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %88)

 

11.   İspanya: Yaklaşık 1,7 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %106)

 

12.   Avustralya: Yaklaşık 1,3 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %53)

 

13.   Güney Kore: Yaklaşık 1,0 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %52)

 

14.   Meksika: Yaklaşık 0,95 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %50)

 

15.   Singapur: Yaklaşık 0,85 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %170)

 

16.   Hollanda: Yaklaşık 0,65 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %46)

 

17.   Belçika: Yaklaşık 0,65 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %105)

 

18.   Endonezya: Yaklaşık 0,55 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %39)

 

19.   Polonya: Yaklaşık 0,45 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %50)

 

20.   Arjantin: Yaklaşık 0,43 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %88)

 

21.   Rusya: Yaklaşık 0,40 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %20)

 

22.   İsviçre: Yaklaşık 0,38 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %38)

 

23.   Avusturya: Yaklaşık 0,38 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %78)

 

24.   Türkiye: Yaklaşık 0,35 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %30)

 

25.   Suudi Arabistan: Yaklaşık 0,30 trilyon dolar (Borç / GSYH oranı: %27)

 

 

Küresel Nakit ve Rezerv Büyüklükleri

 

Fiziksel Nakit Para (M0 / Dar Para):

Dünyada tedavülde bulunan banknot ve madeni paraların toplam piyasa değeri yaklaşık 8,5 trilyon dolar seviyesindedir.

 

Geniş Para Arzı (M2 / M3):

Bankalardaki vadesiz ve vadeli mevduatlar ile likit tasarruf araçları dahil edildiğinde küresel para stoku 105 ile 110 trilyon dolar arasındadır.

 

Resmi Döviz Rezervleri:

Dünya merkez bankalarının rezervlerinde bulunan yabancı para varlıkları yaklaşık 12,5 trilyon dolar tutarındadır ve bunun çoğunluğunu ABD doları ile Euro oluşturur.

 

Resmi Altın Rezervleri:

Merkez bankalarının kasalarında tutulan yaklaşık 36.000 tonluk altın varlığının piyasa değeri 2,8 ile 3,0 trilyon dolar arasındadır.

 

Toplam Küresel Resmi Rezervler:

Döviz varlıkları, altın rezervleri ve IMF Özel Çekme Hakları (SDR) dâhil edildiğinde toplam küresel rezerv havuzu yaklaşık 15,5 trilyon dolara ulaşmaktadır.